Norweska ropa nadal płynie złotem.

Norweska ropa nadal płynie złotem.

Państwo może otrzymać 463 miliardy NOK podatku Norweski sektor naftowy pozostaje jednym z najważniejszych źródeł dochodów państwa.

Według najnowszych szacunków podatek od wydobycia ropy i gazu za 2026 rok może wynieść około 463,4 miliarda NOK. To więcej niż wpływy odnotowane w dwóch poprzednich latach.

Nadal jednak znacznie mniej niż podczas rekordowego 2022 roku. Skąd bierze się tak wysoki podatek? Spółki wydobywające ropę i gaz oraz zajmujące się transportem surowców rurociągami na norweskim szelfie podlegają specjalnemu systemowi podatkowemu.

Ich łączna stawka podatkowa wynosi aż 78 procent.

Składają się na nią:

• zwykły podatek dochodowy w wysokości 22 procent

• specjalny podatek od działalności naftowej

Wysoka stawka wynika z ponadprzeciętnej rentowności wydobycia norweskich zasobów naturalnych. Założenie jest proste.

Znaczna część wartości powstającej dzięki ropie i gazowi powinna trafiać do państwa i służyć całemu społeczeństwu. Podatek jest naliczany od zysku spółek, a nie od całej wartości sprzedanej ropy i gazu.

Firmy mogą uwzględnić między innymi koszty wydobycia, poszukiwania nowych złóż, badań, eksploatacji oraz likwidacji instalacji.

Podatek płacony w dziesięciu ratach Spółki naftowe płacą zaliczki w formie tak zwanego terminskatt, czyli podatku ratalnego. Podatek jest dzielony na dziesięć rat. Pięć z nich płaci się w roku podatkowym, a kolejnych pięć w następnym roku.

W czerwcu 2026 roku Oljeskattekontoret ustalił początkową wysokość podatku ratalnego za 2026 rok na 417,3 miliarda NOK. Spółki poinformowały jednak o planowanych dodatkowych wpłatach w wysokości 46,1 miliarda NOK. Po ich uwzględnieniu prognozowana kwota wzrosła do około 463,4 miliarda NOK. Nie jest to jeszcze wynik ostateczny.

Kwota może się zmienić po korekcie w styczniu 2027 roku oraz po kolejnych dodatkowych wpłatach. Ile Norwegia otrzymywała w poprzednich latach? Poniższa tabela przedstawia podatki faktycznie zapłacone przez sektor naftowy po uwzględnieniu zwrotów.

Dane historyczne zostały przeliczone na stałą wartość pieniądza z 2026 roku.

Dzięki temu można lepiej porównać poszczególne lata. Rok|

Zapłacony podatek

2000| 105,6 mld NOK

2001| 198,2 mld NOK

2002| 156,7 mld NOK

2003| 175,2 mld NOK

2004| 199,6 mld NOK

2005| 280,2 mld NOK

2006| 348,2 mld NOK

2007| 298,5 mld NOK

2008| 369,4 mld NOK

2009| 255,6 mld NOK

2010| 236,7 mld NOK

2011| 303,8 mld NOK

2012| 330,5 mld NOK

2013| 287,0 mld NOK

2014| 238,4 mld NOK

2015| 145,2 mld NOK

2016| 56,8 mld NOK

2017| 88,1 mld NOK

2018| 145,8 mld NOK

2019| 173,3 mld NOK

2020| 36,4 mld NOK

2021| 105,0 mld NOK

2022| 809,2 mld NOK

2023| 669,2 mld NOK

2024| 435,3 mld NOK

2025| 385,0 mld NOK

2026| około 463,4 mld NOK – prognoza Rekordowy 2022 rok

Najwyższe wpływy odnotowano w 2022 roku. Po przeliczeniu na wartość pieniądza z 2026 roku wyniosły one około 809,2 miliarda NOK.

Ogromny wzrost był związany przede wszystkim z wyjątkowo wysokimi cenami gazu po rozpoczęciu wojny w Ukrainie. Rok później wpływy nadal były bardzo wysokie i osiągnęły około 669,2 miliarda NOK. W 2024 i 2025 roku podatek wyraźnie spadł.

Prognoza na 2026 rok pokazuje jednak ponowny wzrost. W porównaniu z 2025 rokiem Norwegia może otrzymać około 78,4 miliarda NOK więcej.

Podatek to nie wszystkie dochody z ropy i gazu Wpływów z podatku naftowego nie należy mylić z całkowitymi dochodami państwa z sektora petroleum. Oprócz podatków Norwegia uzyskuje również:

• dochody z bezpośrednich udziałów państwa w złożach i instalacjach, czyli SDFI

• dywidendy z Equinor

• opłaty związane z działalnością na szelfie

Oznacza to, że całkowite dochody państwa z ropy i gazu są jeszcze wyższe niż sam podatek. Dlaczego te pieniądze są tak ważne?

Dochody naftowe nie są przeznaczane wyłącznie na bieżące wydatki państwa. Znaczna ich część trafia do norweskiego funduszu państwowego, czyli Government Pension Fund Global. Dzięki temu dochody z ograniczonych zasobów naturalnych są zamieniane w aktywa finansowe, które mają służyć także przyszłym pokoleniom. Norwegia pokazuje w ten sposób, że ropa i gaz mogą zapewniać państwu ogromne dochody. Wymaga to jednak odpowiedniego systemu podatkowego, kontroli kosztów oraz długoterminowego zarządzania uzyskanymi pieniędzmi. Źródło danych historycznych:

"Norsk Petroleum – Petroleumsskatt" (https://www.norskpetroleum.no/okonomi/petroleumsskatt/)

Dane za lata 2000–2025 przedstawiają zapłacone podatki po uwzględnieniu zwrotów i zostały podane w stałych cenach z 2026 roku. Kwota za 2026 rok jest prognozą i może ulec zmianie.